नेपालमा रहेको पुराना भारतीय नोट साटिएला ?

Share Social Media
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

भारत सरकारले ८ नोभेम्बर २०१६ मा लागु गरेको डिमोनिटाइजेसन अर्थात ५सय र एक हजार दरका नोट प्रचलनमा लगाएको प्रतिबन्ध(नोटबन्दी)को लगभग तीन वर्ष पुरा हुन लागेको छ । तर नेपाल सरकारसँग रहेको मौज्दात भारतीय रुपैया अझै साटिएको छैन् । तीन तीन वर्षसम्म पनि नोट नसाटिएपछि संभावना क्षीण देखिएको छ । तात्कालिन वित्त मन्त्री अरुण जेटलीको कार्यकालमा नोटबन्दी लागु गरिएको थियो ।

नोट नसाटिएको सन्दर्भमा राष्ट्र बैंैकको मौज्दातमा रहेको अनुमानित करीब ५ करोड भारतीय रुपैया रद्दी कागजमा परिणत हुने देखिन्छ । नोटबन्दीका शुरुका वर्ष भारत सरकारले कुटनीतिक नियोगहरुलाइ बोलाएर आ–आफ्ना नियोग मार्फत पुराना दरका नोट साटन विकल्प दिएको थियो ।

लिगल टेन्डरको रुपमा प्रचलनमा आउने नेपाल र भुटानलाइ भने आ आफ्ना मुलुकमा भएका अन्तिम मौज्दात बारे जानकारी गराएर नोट साटनकालागि सुझाएको थियो । भुटानले आफना मुलुकमा भएको मौज्दात रकम साटिसकेको छ भने नेपालमा रहेको रकम अझै पनि अन्यौलमा छ ।

नेपाल सरकारले एकै पटकमा मौज्दात रहेको भारतीय रुपैया बारे जानकारी गराउन सकेको थिएन । त्यही बीचमा समय लम्बिदै गयो । नोट साटनकालागि कुटनीतिक पहल अगाडि बढाउँदा नेपालमा नक्कली भारतीय नोट फेला परयो । पुरानो नोट साटने कुरा फेरि पछि धकेलियो, दिल्लीमा पदीय जिम्मेबारीमा हुँदा पूर्व राजदूत दीपकुमार उपाध्यायले भनेका थिए । नेपाल सरकारले एकै पटकमा मौज्दातमा भएको रकम बारे निक्र्यौल निकाल्न नसकेको हुँदा पनि भारतीय पक्ष बिस्तारै सशंकित हुँदै गएर नोट साटन ढिलाइ भएको उतिबेला उपाध्यायले बताएका थिए । नेपाल राष्ट बैंक र रिजर्भ बैक अफ इण्डियाका अधिकारीहरुबीच पटक पटक छलफल भएपनि कुरा कहाँ अडकिएको छ खुलस्त कोहि भन्न चाहदैनन् ।

यद्यपि नोट साटने विषयमा भारतीय पक्षबाट सकारात्मक आश्वासन पाएको भन्ने भन्ने जवाफ नेपाली पक्षबाट आइरहयो तर अब त त्यस्तो जवाफ पनि आउन छोडेको छ । यसबीचमा कति उच्च राजनीतिक भ्रमणहरु आदान प्रदान भए । प्रत्येक जसो उच्च राजनीतिक भेटमा यो विषय उठान भयो नै । तर यसका विषयमा जिम्मेबार निकायहरु तै चुप मै चुपको अवस्था छ ।

डिमोनिटाइजेसन लगत्तै नेपालबाट अप्रिल २०१७मा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले भारत भ्रमण गरेकी थिइन । त्यसपछि अगस्तमा तात्कालिक प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको भ्रमण भएको थियो । देउवाले भारतका प्रधानमन्त्री तथा वित्तमन्त्री अरुण जेटलीसँगको छलफलमा यो विषय उठाएका थिए । प्रधानमन्त्री के.पी शर्मा ओलीले गत मेमा भारत भ्रमणकै बेला भारतीय प्रधामन्त्री नरेन्द्र मोदीलाइ नोट साटने विषयमा आग्रह गरेका थिए । गत मार्चमा एक कार्यक्रममा सहभागी हुन दिल्ली आएका परराष्ट्र मन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले तात्कालिन परराष्ट्र मन्त्री सुषमा स्वराजसँग पनि यो आग्रह गरेका हुन् । गत मार्चमा तात्कालिन वित्त मन्त्री अरुण जेटलीले नेपाली नोट साटिने भनेर घोषणा गरेका थिए । तर अन्यौलता यथावत रहेको छ ।

कुटनीतिक समन्वय गरिरहेका उच्च अधिकारीहरु नोट साटिने कुरामा अब विश्वस्त देखिदैनन् । उच्च अधिकारीहको बुझाइमा भारतमा रहेका पुराना दरका नोटहरु नेपाल पुरयाइएको आशंका भारतीय पक्षको रहेको हुँदा नोट साटन ढिलाइ भएको हो ।

अहिले पून अर्थमन्त्री डा.युवराज खतिवडा दिल्ली आएका छन् । इन्डिया इकोनोमिक समिटमा भाग लिन दिल्ली आएका खतिवडाले भारतीय वित्त मन्त्री निर्मला सीतारमणसँग भेट गर्दैछन् । तीन वर्ष पुगिसक्न लाग्दा पनि नोट साटिने विषय बारे के उनले सीतारमणबाट आश्वस्त हुन सक्ने जवाफ पाउलान ?

किनकी त्यो मौज्दात प्रतिबन्धित भारतीय नोट अबैधानिक बाटोबाट नेपाल पुरयाइएको छ भनेर भारतले आशंका गरे जस्तो नभएर भारतमा मजदुरी गरेर कमाएका नेपालीहरुको स–सानो वचतदेखि , गृहिणीहरुको वचतका साथै भारतमा औषधोपचार गराउन आएका नेपालीहरुले फर्काएका नोटहरु पनि रहेका छन् । द्धिपक्षिय सम्बन्धलाइ पेट्रोलियम पाइपलाइन चरणमा पुरयाइसकेको भारतले नोट समायोजनको विषयमा यतिको ढिलाइ किन गरेको ? आशा गरौं अर्थमन्त्रीद्धयको द्धिपक्षिय भेटमा ‘नेपालमा रहेका भारतीय पुराना नोट साटिने भयो’ भन्ने खबर बाहिरियोस ।


Share Social Media
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nepal news headlines | breaking news kathmandu | national news of nepal live